banner10

تاثیر افزودنیهای خوراکی در درک احساس مزه

m01

 افزودنی های غذایی (Food Additives)

 

در ابتدا به تعریف کلی افزودنی خوراکی می پردازیم : هر ماده ای که در تولید , فرایند , تیمار , بسته بندی , حمل و نقل و یا ذخیره سازی به غدا اضافه میشود را جزء مواد افزودنی در نظر می گیرند.

مواد افزودنی به دو دسته کلی تقسیم می شوند :

الف -افزودنی های مستقیم (Direct) یا عمدی (Intentional additives)

مواد شیمیایی که برای هدف خاص به غذا اضافه شده اند. این مواد تحت نظارت سختگیرانه دولتی هستند.

اهداف مواد افزودنی :

  1. برای بهبود یا حفظ ارزش غذایی
  2. به نظور ارتقاء کیفیت
  3. برای افزایش پذیرش مصرف کننده
  4. برای بهبود کیفیت نگهداری
  5. برای اینکه غذا به آسانی در دسترس باشد
  6. به منظور تسهیل در آماده سازی مواد غذایی

مواد افزودنی در شرایط زیر نباید استفاده شوند :

  1. به منظور پنهان کردن فرآیند های معیوب
  2. به منظور پنهان کردن خسارت , فساد , و یا مشکلات دیگر
  3. به منظور فریب مصرف کننده
  4. اگر استفاده از آن مستلزم کاهش قابل توجهی در مواد مغذی مهم باشد
  5. اگر اثر مورد نظر را می توان اقتصادی , با فرایند های تولیدی خوب به دست آورد
  6. در مقدار بیشتر از حداقل لازم برای رسیدن به اثرات مطلوب

ب -افزودنی های غیر مستقیم یا تصادفی (Incidental additives) یا آلودگی (Contamination)

افزودنی های غیر عمدی بخشی از مواد غذایی هستند که به میزان کم در طی حمل و نقل , بسته بندی و غیره وارد آن می شود . در حال حاضر کنترل کمی در مورد این نوع افزودنی ها نسبت به افزودنی های عمدی وجود دارد.

 با توجه به قانون مصوب سازمان غذا و داروی آمریکا مواد افزودنی عمدی به سه دسته زیر تقسیم می شوند :

  1. مواد افزودنی به طور کلی به عنوان امن به رسمیت شناخته شده (GRAS)
  2. مواد افزودنی با تصویب قبلی
  3. افزودنی های غذایی

نکته : مواد رنگی و سموم دفع آفات بر روی محصولات خام کشاورزی تحت پوشش قوانین دیگر هستند.

مسمومیت (Toxicity) 

ظرفیت یک ماده برای تولید آسیب است

خطر (Hazard)

احتمال آسیب که در استفاده از یک ماده وجود دارد.

نسبت بین دوز موئثر و دوز سمی برخی از ترکیبات , از جمله مواد مغذی عمومی همانند اسید آمینه و نمک , به ترتیب از 1 تا 100 است . در حال حاضر اجباری است که کاربر افزودنی باید اجازه دولت را برای استفاده از مواد داشته باشد و همچنین باید شواهدی مبنی بر امن بودن ترکیب ارائه کند.

اعداد E

 اعداد E نشان می دهند که یک ماده افزودنی مصوب استانداردهای ایمنی جامعه اروپاست.

اعداد E یک کد استفاده شده بجای بک نام شیمیایی طولانی است به عنوان مثال پنتا سدیم تری فسفات به عنوان E451 شناخته می شود.

 

انواع افزودنی ها

  1. ویتامین ها : برخی از غذا ها به نظور افزایش کیفیت تغذیه ای با ویتامین ها غنی سازی می شوند.
  2. اسید های آمینه : برخی از آمینو اسید های ضروری به منظور افزایش ارزش تغذیه ای به برخی از غذا ها اضافه می شود.
  3. مواد معدنی : معمولا مواد غذایی یک منبع فراوانی از مواد معدنی هستند.ولی در برخی موارد نیاز به غنی سازی مواد معدنی است. مثلا غنی سازی برای آهن , که اغلب به طور کامل در دسترس نیست , و یا برای کلسیم , منیزیم , مس وروی در برخی شرایط. ید دار کردن نمک از اهمیک زیادی در مناطق دچار کمبود ید برخوردار است.
  4. ترکیبات معطر : استفاده از مواد معطر با منشاء طبیعی یا مصنوعی از اهمیت زیادی در مواد غذایی برخوردار است.
  5. افزایش دهنده های طعم (Flavor Enhancers) : مهمترین این ترکیبات شامل : مونوسدیم گلوتامات (MSG) _ نوکلئوتید ها _ مالتول ( اضافه کردن 5-75 پی پی ام مالتول اجازه می دهد تا محتوای قند را در حدود 15% کاهش داده , در حالی که شدت شیرینی حفظ شود).
  6. جایگزین های قند (Sugar Substitutes) : جایگزین های شکر آن دسته از ترکیباتی هستند که مانند قند ها (ساکاروز , گلوکز) برای شیرین سازی استفاده می شود. جایگزین های شکر مهم قند الکل , سوربیتول , زایلیتول و مانیتول و در یک حد معینی فروکتوز می باشد.
  7. شیرین کننده ها (Sweeteners) : شیرین کننده ها ترکیبات طبیعی و یا مصنوعی هستند که دارای احساس شیرین اند ولی ارزش غذایی ندارند و یا ارزش غذایی ناچیز دارند. افزایش چاقی در کشور های صنعتی باعث ایجاد یک روند برای تغذیه با کالری کاهش یافته , شده است. همچنین افزایش بحث در مورد ایمنی از ساخارین و سیکلامات , دو شیرین کننده که برای یک مدت طولانی غالب بودند , وجود دارد. از این رو امروزه تحقیقات مختلفی بر روی شیرین کننده های جدید وجود دارد.
  8. نگهدارنده ها (Preservatives) : نگهدارنده و یا عوامل ضد میکروبی نقش مهمی در عرصه امروزه از غذا های سالم و پایدار دارند. افزایش تقاضا برای غذا های راحت و عمر مفید طولانی غذا های فراوری شده , استفاده از نگهدارنده های شیمیایی مواد غذایی را ضروری کرده است. برخی از مواد نگهدارنده که معمولا استفاده می شود مانند : سولفیت ها , نیترات و نمک , برای قرن ها در گوشت و شراب فراوری شده اند.

انواع شیرین کننده ها

  • ساخارین : 350 مرتبه شیرین تر از ساکاراز می باشد.چنانچه غلظت آن از یک حدی بیشتر شود باعث ایجاد مزه تلخی خواد شد و به صورت ساخارات سدیم و کلسیم به بازار عرضه می شود.
  • سیکلامات : سیکلامات یک شیرین کننده گسترده است و به عنوان سدیم یا کلسیم نمک سیکلو هگزان سولفامیک اسید به بازار عرضه میشود. قدرت شیرین کنندگی آن پایین تر از ساخارین است اما همانند ساخارین دارای پس مزه تلخ نیست . بطور کلی , طعم شیرین سیکلامات همانند ساخارین دلپذیر نیست . میزان شیرینی آن 40 برابر ساکاراز است به دلیل اثر سرطانزایی آن مصرف آن از سال 1969 ممنوع اعلام شده.
  • مونلین (Monellin) : پالپ میوه Dioscoreophyllum cumminsii حاوی مونلین است. این ترکیب یک پروتئین شیرین با وزن مولکولی 11/5 کیلو دالتون است. این پپتید از دو زنجیر , A وB تشکیل شده است. با توجه به ثبات پایین آن , تحریک آهسته و محو شدن آهسته , مونلین احتمالا به عنوان یک شیرین کننده تجاری موفق نیست. 
  • تاماتینها(Thaumatins)   : میوه Thaumatococcus daniellii حاوی دو پروتئین شیرین به نام تاماتین I و تاماتین II است.
  • کورکولین و میراکولین (Curculin and Miraculin) : کورکولین یک پروتئین شیرین میوهCurculigo Latifolia است. میراکولین گلیکوپروتئین میوه Synsepalum dulcificum (به عنوان میوه معجزه شناخته می شود) است. این ترکیب بی مزه است.
  • استویوزید(Stevioside) : شیرین کننده طبیعی از گیاه Stevia rebuadiana است. این ترکیب 200-300 بار شیرین تر از قند است و کالری نیز ندارد. آن را به عنوان شیرین کننده در ژآپن (چای گیاهی) در دهه  1980مورد استفاده قرار می دادند. در سال 1991 به دلیل فقدان ارزیابی رسمی سم شناسی اثبات ایمنی , ممنوع اعلام شد. این ترکیب در کانادا  و برخی از کشور های اتحادیه اروپا ممنوع است. برخی از مطالعات فعلی نشان می دهد که ممکن است اثر سمی داشته باشد.
  • فیلدولسین (Phllodulin) : برگهای گیاه Hydrangea macrophyllaحاوی این ترکیب است. شیرینی آن 250 برابر قند است.
  • گلیسیریزین (Glycyrrhizin) : ترکیب فعال ریشه شیرین بیان است که شیرینی آن 50 برابر قند است. اثر شبه کورتیزونی دارد که باعث محدود شدن کاربرد آن شده است.
  • دی هیدروچالکونها (Dihydrochalcone) : این ترکیبات از فلاوانونها مشتق می شوند. شیرینی بتا نئوهسپیریدین دی هیدروچالکون 1100 برابر قند است.در کشور های مختلف , این ترکیب در آدامس , دهانشوییه , نوشابه , آب میوه ها و انواع آب نبات استفاده می شود. کیفیت و قدرت طعم شیرین دی هیدروچالکون به ویژه مرتبط با الگوی جانشینی در حلقه B  است.
  • ترکیب Suosan : این ترکیب 700 برابر شیرین تر از قند است.
  • گوانیدینها : مشتقات گوانیدینواستیک اسید دارای طعم شیرین هستند.
  • ترکیب Oximes : این ترکیب در اسانس perilla nankinensis یافت شده است و شیرین کنندگی آن تقریبا 2000 برابر قند است.
  • آسه سولفام K : آسه سولفام یا همان آیوپاک آسه سولفام ترکیبی 200 برابر شیرین تر از ساکاروز با غلظت 3% است . کیفیت شیرینی آن بین سیکلامات و ساخارین است. از آنجا که آسه سولفام K دارای طعم فلزی و تلخ در غلظتهای بالا است , بهتر است با سایر شیرین کننده های کم کالری مانند آسپارتام مخلوط شود . آسه سولفام K در دمای بالای پخت و همچنین در محصولات اسیدی مانند نوشابه های گاز دار پایدار است . آسه سولفام K در بدن متابولیزه نمی شود و بدونه تغیر دفع می شود. تستهای گسترده هیچ اثر سمی در حیوانات را ثابت نکرده.
  • آسپارتام : یک دی پپتید است که دارای کالری است چود در بدن هضم میشود. به دلیل اینکه شیرینی آن 200 برابر ساکاروز است بنابر این میتوان با مقدار کمی از این ماده و ایجاد کالری کم شیرینی مطلوبی ایجاد کرد.طعم شیرین آن شبیه ساکاروز است . آسپارتام برای اولین بار در ایالات متحده در سال 1981 به تصویب رسید و در حال حاضر برای استفاده در بیش از 75 کشور جهان تایید شده است که در بیشتر از 1700 محصول استفاده میشود.دو عیب آسپارتام بی ثباتی تحت شرایط اسیدی و تخریب سریع آن هنگام قرار گرفتن در معرض درجه حرارت بالا است. در شرایط اسیدی مانند نوشابه های گاز دار , میزان از دست دادن شیرینی تدریجی است و بستگی به دما و ph  دارد. فنیل آلانین حاصل از هضم آسپارتام می تواند در انتقال اسید آمینه ها دخالت کرده و منجر به اختلالات سیستم عصبی شود. این مشکل تنها در افراد مبتلا به بیماری نادر ژنیتیکی فنیل کتونوریا است که قدر به سوخت و ساز فنیل آلانین به درستی نیست. وقتی  محصولات حاوی آسپارتام حرارت داده و یا برای یک دوره طولانی ذخیره می شوند  آسپارتام می تواند به DKP که یک عامل ایجاد کننده تومور است تجزیه شود.
  • سوپر آسپارتام :جایگزینی یک Carbamoyl به گروه آمینو آزاد آسپارتام باعث تولید این ترکیب می شود . شیرینی این ترکیب 14000 برار ساکاروز (2) است.
  • آلیتام : یک دی پپتید حاوی آسپارتیک اسید و آلانین است. شیرینی آن 2000 برابر ساکاروز (10) است. این ترکیب در برخی از کشورها از جمله استرالیا و نیوزلند مجاز و در برخی دیگر از جمله آمریکا غیر مجاز است.
  • سوکرالوز : سوکرالوز , ساکاروز کلره شده می باشد . این ترکیب یک شیرین کننده بدون کالری است که شیرینی آن 600 برابر ساکاروز است. این ترکیب پایداری خوبی در دمای بالا (حصولات پختنی) و در مقابل ph (نوشابه گاز دار) دارد. عیب این ترکیب تجزیه شدن آن به اجزاء منو ساکاریدی در طی نگهداری است.
  • ترکیب Hernandulcin : این ترکیب یک سزکوی ترپن , شیره مزه از گیاهان است که در مقایسه باساکاروز مطلوبیت کمتری دارد و علاوه ب این کمی تلخ است.

 

انواع نگهدارنده ها

عامل ضد میکروبی باید با توجه به موارد زیر انتخاب شود :

  1. طیف ضد میکروبی نگهدارنده
  2. خواص شیمیایی و فیزیکی هر دو گروه مواد غذایی و نگهدارنده
  3. شرایط ذخیره سازی و حمل و نقل
  4. اطمینان از کیفیت اولیه بالا از مواد غذایی

 

  • بنزوئیک اسید : اسید بنزوئیک به طور طبیعی در بسیاری از انواع توت , آلو و برخی از ادویه جات وجود دارد. به عنوان یک افزودنی , بصورت اسید بنزوئیک و یا بنزوات سدیم استفاده میشود. بنزوات سدیم بیشتر استفاده میشود زیرا اسی بنزوئیک حلالیت کمتری نسبت به بنزوات سدیم در آب دارد. فرم تفکیک نشده اسید بنزوئیک موثر ترین عامل ضد میکروبی است. محدوده ph مطلوب بین 2/5 و 4/0 است. بنزوئیک اسید یک عامل ضد میکروبی موثر در غذا های اسیدی همانند نوشابه های میوه ای , نوشابه های گاز دار , و ترشی ها است. این ترکیب همچنین در مارگارین , سس سالاد , سس سویا و مربا نیز استفاده میشود.
  • پارابن ها : پارابنها آکلیل استرهای  اسید هستند. گروه آکلیل ممکن است یکی از این موارد باشد : متیل , اتیل , پروپیل , بوتیل , یا هپتیل. پارابن ها بی رنگ , بی مزه و بی بو هستند (بجز متیلن پارابن). این ترکیبات غیر فرار و Nonhygroscopic هستند.انحلال پذیری آنها در آب بستگی به گروه آلکیل آنها دارد. افزایش طول زنجیره آلکیل باعث کاهش حلالیت می شود. پارابن ها نسبت به اسید بنزوئیک متفاوت هستند چونکه در هر دو دامنه ph اسیدی و قلیایی فعالیت ضد میکروبی دارند. فعالیت ضد میکروبی در پارابن ها متناسب با طول زنجیره گروه آلکیل است. پارابن ها در برابر کپک و مخمر ها فعال تر از باکتری ها هستند همچنین در بین باکتر ها بر علیه گرم مثبت ها فعال تر از گرم مننفی ها هستند. پارابن ها در کیکهای میوه ای کلوچه و کلوچه ها استفاده میوشند. متیل و پروپیل پارابن را میتوان در نوشابه های غیر الکلی استفاده نمود. ترکیبی از جهد پارابن اغلب در مواردی مانند محصولات ماهی , عصاره های طعمی و سسهای سالاد استفاده میشود.
  • سوربیک اسید : اسید سوربیک یک زنجیره مستقیم , ترانس اسید چرب اشباع نشده , هگزا دی انوئیک اسید است. به عنوان یک اسید , حلالیت کمی در آب در درجه حرارت اتاق دارد. نمکهای سدیم و یا پتاسیم آن محلول تر در آب هستند. سوربات ها در فرم خشک پایدار بوده ولی در محلول های آبی ناپایدار هستند , زیرا این ترکیبات در محلول های آبی از طریق اکسیداسیون تجزیه می شوند. میزان اکسیداسوندر ph کم , قرار گرفتن در معرض نور و با افزایش دما زیاد می شود. اسید سوربیک و سوربات های دیگر بر علیه مخمر ها و کپک موثر هستند. سوربات ها باعث مهار رشد مخمر ها در انواع غذاها از جمله شراب , آب میوه , میوه خشک , پنیر , گوشت و محصولات ماهی میشوند. سوربات ها در محصولات با ph پایین از جمله سس سالاد , محصولات گوجه فرنگی , نوشابه های گازدار , و انواع غذا های دیگر موثر هستند. سطح موثر سوربات ها در مواد غذایی در دامنه 0/05 تا 0/30 درصد است. در سطح معمول , سوربات ها عطر و طعم غذا را تحت تاثر قرار نمیدهند. اما اگر در سطوح بالاتر استفاده شوند ممکن است از سوی برخی از مردم به عنوان عطر و طعم ناخوشایندی شناسایی شوند. سوربات ها می توانند توسط برخی از میکروارگانیسم ها تخریب شده و ایجاد ترکیبات بد طعم کنند.
  • سولفیت ها : دی اکسید گوگرد (سولفور) و سولفیت ها مدت طولانی است که به عنوان نگهدارنده استفاده می شوند. این ترکیبات هم به عنوان ماده ضد میکروبی و هم به عنوان آنتی اکسیدان استفاده می شوند.دی اکسید گوگرد گازی است که می تواند به صورت فشرده در سیلندر مورد استفاده قرار گیرد. این مایع تحت فشار 3/4 اتمسفر است و می تواند به طور مستقیم در مایعات تزیق شود . همچنین میتواند برای آماده سازی محلول ها در آب سرد یخ دار مورد استفاده قرار گیرد. این ترکیب به شکل اسید سولفور حل می شود. بجای محلول های دی اکسید گوگرد , تعدادی از سولفیتها می توانند مورد استفاده قرار گیرند. به دلیل اینکه تمام ترکیبات زمانی که در آب حل می شوتند همه آنها عمکلرد فعال SO2 دارند. سولفیت ها در شراب در خدمت یک هدف دوگانه هستند : 1-ضد عفونی کننده 2- آنتی اکسیدان .نوع فعالیت , وابسته به شکل SO2  موجود در محیط است . اشکال مختلف از SO2  در شراب به طور شماتیک نشان داده شده است . فعالیت ضد عفونی کنندگی SO2  به شدت وابسته به PH  است. استفاده از SO2  در غذا هایی که حاوی مقادیر قابل تووجهی از تیامین هستند مجاز نیست , زیرا این ویتامین توسط SO2 نابود می شود. SO2 در مواردی مانند : شراب , محصولات گوشتی ,  میوه های خشک و سبزیجات خشک استفاده می شود. SO2  نه تنها خاصیت ضد میکروبی دارد بلکه باعث جلوگیری از بد رنگ شدن بوسیله بلوکه کردن گروه کربونیل فعال ( واکنش میلارد , قهوه ای شدن غیر آنزیمی ) یا جلوگیری از اکسید شدن فنول ها بویسله آنزیم فنول اکسیداز می شود.
  • نیترات و نیتریت ها : نمک های عمل آوری , که باعث تولید رنگ و طعم محصولاتی هماننده بیکین , ژامبون می شوند که در طول تاریخ مورد استفاده قرار گرفته اند. نمک های عمل آوری به طور سنتی حاوی نیترات و نیتریت هستند. این کشف که نیتریت ترکیب فعال است در حدود سال 1890 رخ داد. گاهی بیان می شود که نیترات می تواند به نیتریت تبدیل شود , در نتیجه می تواند به عنوان یک منبع برای تولید نیتریت باشد. در محصولات گوشتی فراوری شده 5-20 پی پی ام برای تولید رنگ قرمز مناسب , 50 پی پی ام برای ایجاد مزه مناسب و 100 پی پی ام برای ایجاد اثر ضد میکروبی مناسب نینریت نیاز است.نیترات ها و نیتریت ها هر دو دارای خاصیت ضد میکروبی هستند . نیترات در تولید پنیر گودا برای جلوگیری از تشکیل گاز توسط باکتری های اسید بوتیریک استفاده می شوند. عمل نیترات در عمل آوری گوشت شامل مهار تشکیل سم کلستریدیوم بوتولینیوم است که عامل مهمی در ایجاد ایمنی محصولات گوشتی عمل آوری شده است. نگرانی عمده در مورد استفاده از نیتریت , آمین های ثانویه در غذاها هستند که ممکن است با نیتریت واکنش دهند و باعث ایجاد نیتروز آمین شوند. نیتروز آمین ها ترکیبات سرطان زای قدرت مندی هستند که ممکن است باعث جهش زایی شوند. به نظر می رسد جایگزینی مناسب برای نیتریت در تولید گوشت عمل آوری شده مانند ژامبون و بیکن وجود ندارد. جذب روزانه قابل قبول نیترین 60 میلی گرم به ازای هر فرد در روز تعین شده است. تخمین زده می شود که مصرف روزانه هر نفر در کالا حدود 10 میلی گرم است. کاهش چشمگیری در سطح نیتریت باقی مانده در محصولات گوشتی عمل آوری شده وجود دارد. این کاهش 80 درصدی سطح نیتریت نسبت داده شده است به : افزایش استفاده از آسکوربات ها , کنترل فرایند بهبود یافته و تغیر فرمولاسیون های نیترات ها. مصرف نیترات و نیتریت از منابع طبیعی بسیار بالاتر از غذا های فراوری شده است. تخمین زده می شود که مصرف نیترات از : 100 گرم گوشت فراوری شده ممکن است 50 میلی گرم و از 100 گرم اسفناج نیترات بالا 200 میلی گرم باشد.
  • پراکسید هیدروژن : پراکسید هیدروژن یک عامل اکسید کننده قوی است و همچنین به عنوان یک عامل سفید کننده مفید استفاده می شود. این ترکیب باری سفید کردن لستین سویا خام استفاده می شود. عمل ضد میکروبی پراکسید هیدروژن برای حفظ شیر پنیر مورد استفاده قرار می گیرد. پراکسید هیدروژن به آرامی به آب و اکسیژن تجزیه می شود این فرایند با افزایش دما شتاب می گیرد.حضور کاتالیزور ها مانند کاتالاز , لاکتوپراکسیداز و فلزات سنگین باعث افزایش تجزیه می شود. عمل ضد میکروبی آنبا درجه حرارت افزایش می یابد. هنگامی که پراکسید هیدروژن برای تولید پنیر مورد استفاده قرار می گیرد , شیر با 0/02 درصد پراکسید هیدروژن استفاده می شود. پراکسید هیدروژن را میتوان برای استریل کردن تجهیزات فرایند مواد غذایی و برای استریل کردن مواد بسته بتدی مورد استفاده در سیستم های اسپتیک بسته بندی مواد غذایی استفاده گردد.
  • سدیم کلرید : کلرید سدیم قرنهاست که برای جلوگیری از فساد مواد غذایی استفاده می شود. ماهی , گوشت و سبزیجات بانمک حفظ شده اند. امرووزه نمک عمدتا در ترکیب با دیگر روش های فرایند استفاده می شود. فعالیت ضد میکروبی نمک مربوط به توانایی کاهش فعالیت آبی است که این عامل موثر در رشد میکروبی است. نمک دارای ویژگی هایی مانند : تولید اثر اسمزی , محدود کردن حلالیت اکسیژن , تغیر PH, یونهای سدیم و کلرید سمی هستند, نمک منجر به از دست رفتن یونهای منیزیم می شود , استفاده از کلرید سدیم به دلیل اثر آن در طعم و مزه خود محدود می شوند.

آنتی بیوتیک ها

آنتی بیوتیک ها ترکیبات طبیعی هستند که توسط برخی از میکرو ارگانیسم ها بر علیه میکرو ارگانیسم های دیگر تولید می شوند. این ترکیبات بیشتر در پزشکی استفاده میشوند. به دلیل اینکه استفاده گسترده از آنتی بیوتیک ها منجر به ایجاد گونه های مقام میشود , استفاده از این ترکیبات به جز نایسین و ناتامایسین در صنایع غذایی غیر مجاز است.

  • نایسین :ضد میکروب پلی پپتیدی تولید شده توسط برخی از گونه های لاکتوکوکوس لاکتیس است.مواد نایسین بطور گسترده ای توسط باکتری های اسید لاکتیک تولید می شوند . این مواد بازدارنده به عنوان باکتریوسین شناخته می شوند . نایسین یک آنتی بیوتیک نامیده می شود , اما از این واژه اجتناب می شود. زیرا نایسین برای اهداف درمانی در انسان و یا حیوانات استفاده نمی شود. موجودات تولید کننده نایسین به طور طبیعی در شیر وجود دارند.نایسین می تواند به عنوان کمک به فرایند در برابر ارگانیسم های گرم مثبت استفاده می شود . از آنجا که اثر نایسین با افزایش بار باکتریایی کاهش می یابد , بعید است برای پوشش شیوه های غیر بهداشتی مورد استفاده قرار میگیرد. نایسین پلی پپتیدی با وزن مولکولی 3500 است , که به صورت یک دیمر با وزن مولکولی 7000 وجود دارد.این ترکیب شامل برخی از اسید آمینه گوگرد دار غیر معمول شامل B-methyl lanthionine و lanthionine است. این ترکیب حاوی هیچ اسید آمینه آروماتیک نیست و بنابر این در برابر حرارت پایدار است. به طور موثر در حفظ پنیر فرآوری شده استفاده شده است . این ترکیب در تیمار حرارتی غذا های غیر اسیدی و در گسترش زمان ماندگاری شیر سترون شده استفاده می شود.
  • ناتامایسین : این ترکیب یک ضد کپک است که در آمریکا برای استفاده بر روی پنیر های عمل آوری شده مجاز است. این ترکیب به صورت اختصاصی فقط بروی کپک ها عمل کرده و اجازه میدهد که باکتری ها در پنیر رشد کنند.
  • استر های گلیسیرید : تعدادی از اسید های چرب و مونو گلیسیرید ها بر روی باکتری های گرم مثبت و برخی مخمر ها اثر بازدارندگی دارند. اسید های چرب غیر اشباع آزاد 18 کربنه فعالیت قوی از خود نشان میدهد ولی اسید های چرب متوسط زنجیر تنها به صورت استری شده با گلیسرول از خود فعالیت نشان می دهند. گلیسرول مونولورات تحت نام استافیلوکوکوس و استرپتوکوکوس در غلظت 15-250 پیپی ام از خود فعالیت نشان می دهد. این ترکیب معمولا در محصولات آرایشی استفاده می شود.
  • اپوکسید ها : بیشتر ترکیبات ضد میکروب در صنایع غذایی خاصیت بازدارندگی دارند تا خاصیت کشندگی. در این میان اتیلن و پروپیلن اپوکسید استثنا هستند چون قادر به کشتن تمام اشکال میکروارگانیسم حتی اسپور و ویروسها هستند. این ترکیبات به صورت بخار استفاده شده و برای استریل کردن محصولات با رطوبت پایین و همچنین مواد بسته بندی اسپتیک استفاده می شوند. به دلیل اینکه این ترکیبات در تماس با آب به گلیگول تبدیل شده که فعالیت بازدارندگی آن کم است، استفاده از آن برای محصولات با رطوبت پایین محدود شده است. این ترکیبات به خصوص برای استریل کردن ادویه جات استفاده می شود چون در روشهای معمول از حرارتهای بالا استفاده می شود که در مورد ادویه جات حرارت باعث خروج ترکیبات آروما می شود.
  • دی اتیل (دی متیل ) پیروکربنات : مزیت دی اتیل پیروکربنات این است که در محیط به اتانول و دی اکسید کربن تجزیه می شود. در حضور نمک های آمونیوم این ترکیب به اتیل اورتان تبدیل می شود که یک ترکیب جهش زا می باشد به همین علت استفاده از آن هنوز مورد بحث است. به جای این ترکیب می توان از دی متیل پیروکربنات استفاده کرد که محصول جانبی آن متیل اورتان برخلاف اتیل اورتان جهش زا نیست. هر دوی این ترکیبات برای پاستوریزاسیون سرد آب میوه ها، شراب و آبجو در غلظت 120-300 پی پی ام استفاده می شود. البته اورتان به طور طبیعی در حدود 10 پی پی بی در محصولات تخمیری وجود دارد. با وجود اینکه اورتان به صورت طبیعی در این محصولات وجود دارد استفاده از این ضد میکروبها در آمریکا ممنوع است.
  • دی فنیل : این ترکیب بر روی کپک ها موثر است و برای جلوگیری از رشد کپکها روی پوست مرکبات (پرتقال، لیمو، کریپفوروت و ...) استفاده می شود. این ترکیب در کاغذهای مورد استفاده برای بسته بندی (1-5 گرم دی فنیل/مترمربع) استفاده می شود.
  • اورتو- فنیل فنول : این ترکیب در سطح 10-50 پی پی ام و در رنج پ هاش 5-8 باعث جلوگیری از رشد کپکهای مرکبات می شود. با افزایش پ هاش اثر بازدارندگی این ترکیب افزایش پیدا می کند. برای استفاده از این ترکیب میوه ها در محلول 0/5 تا 2 درصد از این محلول غوطه ور می شوند.

  • تیابندازول : این ترکیب نیز بر روی کپکها موثر است. این ترکیب برای محافظت سطح مرکبات و موز از کپک زدگی استفاده می شود. استفاده از آن نیز به صورت غوطه ور کردن میوه یا اسپری میوه ها با امولسیون حاوی 0/1-0/45 درصد از این ترکیب است.

اسیدها

 

اسیدها به عنوان افزودنی های مواد غذایی در خدمت یک هدف دوگانه هستند.

  • اسیدی کننده
  • نگهدارنده

 

  1. سوکسینیک اسید: این اسید با فرمول HOOC-(CH2)2-COOH بی بو و سفید رنگ است. این اسید به عنوان تنظیم کننده پ هاش در صنایع غذایی استفاده می سود. مونو استرهای این اسید با گلیسیرول به عنوان امولسیفایر در صنایع پخت استفاده می شود.
  2. آدیپیک اسید: این اسید در آب میوه های پودر شده، بهبود خصوصیت ژل مارمالاد و ژلهای میوه ای و همچنین بهبود بافت پنیر استفاده می شود.
  3. فوماریک اسید: این اسید باعث افزایش طول عمر برخی از محصولات خشک شده همانند پودرهای ژله می شود. همچنین این اسید برای کاهش پ هاش به همراه نگهدارنده هایی همچون بنزوئیک اسید استفاده می شود.
  4. اسید استیک: برای ایجاد ترشی در سس مایونز و سس های سالاد استفاده می شود.
  5. لاکتیک اسید:این اسید معمولاً به صورت محلول 80 درصد استفاده می شود. در محلولهای بالاتر از 18 درصد، این اسید تولید اولیگومر یا دی مر لاکتید می کند.لاکتیک اسید برای بهبود کف کنندگی سفیده تخم مرغ استفاده می شود. همچنین برای بهبود طعم آب میوه ها، جلوگیری از رنگبری میوه ها و سبزیها و در شکل کلسیم لاکتات در پودرهای شیر استفاده می شود.
  6. مالیک اسید: این اسید به طور گسترده در تولید ژلها، مارمالاد و آبمیوه ها و همچنین در میوه ها و سبزیجات کنسرو شده استفاده می شود. منواسترهای این اسید با الکلهای چرب یک عامل ضد پاشیدن در پخت و روغنهای سرخ کردنی است.
  7. تارتاریک اسید: این اسید دارای مزه ترش خشن و سخت می باشد. این اسید در اسیدی کردن شراب و نوشیدنیهای آب میوه ای، آبنباتهای ترش، بستنی و همچنین یک عامل کمپلکس کننده فلزات و سینرژیست برای آنتی اکسیدانها استفاده می شود.
  8. سیتریک اسید: این اسید در تولید آبنبات، آب میوه، بستنی، ژلها، مارمالاد، سبزیجات کنسرو شده و محصولات لبنی همانند فرآیند تولید پنیر (برای بهبود طعم) استفاده می شود. همچنین این اسید یک تاخیر انداز قهوه ای شدن سبزیجات و میوه ها و عامل سینرژیست برای آنتی اکسیدانها است
  9. اسیدهای کربوکسیلیک: اسیدها کربوکسیلیک با زنجیره مستقیم همانند اسید پروپیونیک و سوربیک ، برای خواص ضد میکروبی مورد استفاده قرار می گیرند. اسید پروپیونیک عمدتا برای خواص ضد قارچی آن استفاده می شود.
  10. فسفریک اسید: این اسید به همراه نمکهای آن 25 درصد اسیدهای مصرفی در صنایع غذایی را تشکیل می دهند. بیشترین حجم اسید مصرفی در صنایع غذایی سیتریک اسید با 60 درصد می باشد و مابقی اسیدها 15 در صد می باشند. بیشترین مصرف این اسید در نوشیدنی های غیرالکلی کولا به منظور کاهش     PH می باشد. این اسید همچنین در ژلهای میوه، تولید پنیر و در تولید پودرهای پخت و به عنوان یک عامل بافر کننده فعال یا تنظیم کننده پ هاش استفاده می شود. نمکهای این اسید همانند Ca(H2PO4)2 · H2O (فعالیت سریع)، NaH14-Al3(PO4)8·4 H2O (فعالیت آهسته) و Na2H2-P2O7 (فعالیت آهسته) در پودرهای پخت به عنوان ترکیب واکنشی سریع یا آهسته در آزاد سازی دی اکسید کربن از NaHCO3 استفاده می شوند
  11. هیدروکلریک و سولفوریک اسید: هر دوی اینها در هیدرولیز نشاسته و ساکاروز استفاده می شوند. همچنین هیدروکلریک اسید در هیدرولیز پروتئینها در صنایع تولید چاشنی استفاده می شود.
  12. گلوکونیک اسید و گلوکون الفا لاکتون: گلوکونیک اسید از اکسیداسیون گلوکوز توسط واکنش کاتالیزوری فلزی یا توسط برخی از آنزیمهای میکروارگانیسمها ایجاد می شود. این اسید در تولید قند انورت، آبمیوه ها و آبنباتها استفاده می شود. آلفا لاکتون از تبخیر محلول گلوکونیک اسید در دمای 35 تا 60 درجه سانتی گراد حاصل می شود. آلفا لاکتون به آهسته گی هیدرولیز شده و پروتون خود را آزاد می کند بنابراین در مواردی که اسیدی شدن آهسته مورد نیاز است از جمله پودرهای پخت، محصولات لبنی ترش و سوسیسهای رسیده از این ترکیب استفاده می شود.

بازها

 

NaOH و ترکیبات دیگر قلیایی همچون NaHCO3, Na2CO3, MgCO3 , MgO, Ca(OH)2,Na2HPO4 به منظورهای خاصی همچون موارد زیر استفاده می شوند:
  1. زیتون رسیده با 0/25-2 ٪ سود به منظور از بین بردن طعم تلخ و توسعه رنگ تیره میوه.
  2. در تولید شکلات NaHCO3 باعث افزایش واکنش میلارد و تولید شکلاتهای سیاه تلخ مزه می شود.
  3. در تولید پنیرهای فراوری شده مذاب، افزایش پ هاش به منظور بهبود تورم ژل کازئین مورد نیاز است که به این منظور از نمک های قلیایی استفاده می شود.

 

آنتی اکسیدانها

 

آنتی اکسیدان ها مواد غذایی در مفهوم وسیع هستند که شامل تمام موادی است که دارای برخی از اثرات در جلوگیری یا به تاخیر انداختن زوال اکسیداتیو در غذاها هستند.

 آنتی اکسیدانها از نظر مکانیسم را می توان به چند گروه تقسیم کرد:

آنتی اکسیدان های اولیه:
خاتمه دادن به زنجیره های رادیکال های آزاد و عملکرد به عنوان دهنده الکترون
- آنها عبارتند از آنتی اکسیدانهای فنولیکی
، BHA، BHT، TBHQ، PG و توکوفرول مصنوعی یا طبیعی

 جاذب اکسیژن:
-آنها می توانند اکسیژن را در یک سیستم بسته حذف کنند.
-ترکیباتی که به طور گسترده ای استفاده می شوند عبارتند از: ویتامین
و مواد مرتبط با آن، آسکوربیل پالمیتات، و اریتوربیک اسید (ایزومر Dاسید اسکوربیک)

 عوامل کی لیت کننده یا sequestrants:
-آنها حذف کننده یونهای فلزی، به خصوص مس و آهن (پرواکسیدانهای قدرتمند) هستند.
-اسید سیتریک به طور گسترده ای برای این منظور استفاده می شود.
- اسیدهای آمینه و اتیلن دی آمین تترا استیک اسید
(EDTA)، نمونه هایی از عوامل کی لیت کننده هستند.

 

 آنتی اکسیدان های آنزیمی:

- آنها می توانند باعث حذف اکسیژن شوند، مانند گلوکز اکسیداز
- سوپراکسید دیسموتاز می تواند برای حذف ترکیبات بسیار اکسیداتیو از سیستم های غذایی استفاده شود.

-آنتی اکسیدانها از نظر منبع به دو دسته تقسیم می شوند:

الف- آنتی اکسیدانهای سنتزی همانند BHA، BHT، TBHQ

ب-آنتی اکسیدان های طبیعی: در حال حاضر در بسیاری از ادویه جات و گیاهان دیگر وجود دارند. رزماری و مریم گلی قویترین ادویه های حاوی آنتی اکسیدان طبیعی هستند. ترکیبات فعال در رزماری carnosic acidو carnosol هستند. آنتی اکسیدان ها از ادویه جات می توانند به عنوان عصاره یا به صورت پودر استفاده شوند.


نکته: گاهی اوقات آنتی اکسیدان ها در مواد بسته بندی به جای خود مواد غذایی گنجانیده می شوند.

امولسیفایر

 

عوامل فعال سطحی برای تولید و پایداری محیط های پراکنده استفاده می شوند. در جدول 6-16- برخی از ترکیبات فعال سطحی نشان داده شده است. در جدول 8-17- نیز برخی از کاربردهای این ترکیبات در صنایع غذایی نشان داده شده است. در جدول 8-18 انواع محیط های پراکنده نشان داده شده است.

-امولسیونها محیطهای پراکنده حاصل از دومایع غیر قابل امتزاج هستند که در صنایع غذایی به دو صورت روغن در آب (o/w) و آب در روغن (w/o) وجود دارند.
-ظاهر امولسیونها به اندازه ذرات بستگی دارد. اگر قطر ذرات 0.15–100 μm باشد امولسیون به صورت کدر شیری رنگ می باشد. در مقابل میکروامولسیونها با قطر ذرات 0.0015–0.15 μm دارای ظاهر شفاف و همچنین به دلیل سرعت رسوب کمتر پایدار تر هستند. در جدول 8-19 سرعت رسوب ذرات مختلف نشان داده شده است.
فعالیت امولسیفایرها با عدد HLB(hydrophilic–lipophilic balance) مشخص می شوند که این عدد با استفاده از ثابت دی الکتریک یا رفتار کروماتوگرافی امولسیفایر به دست می آید.بهاستثنای لسیتین، تمام امولسیفایرهای مورد استفاده در غذا مصنوعی هستند. لسیتین نام تجاری مخلوطی از فسفولیپیدهای به دست آمده به عنوان یک محصول جانبی از تصفیه روغن سویا است. لسیتین سویای خام به رنگ تیره است و می تواند با پراکسید هیدروژن یا بنزوئیل پراکساید سفید شود.

امولسیفایرهای سنتزی:

سالانه 150000 تا 200000 تن امولسیفایر تولید می شود که از این میان 75 درصد آن مربوط به مونو و دی آسیل گلیسیریدها و مشتقات آن می باشد. امولسیفایرهای سنتزی در صنایع غذایی بیشتر غیر یونی هستند چون برخلاف یونی ها قادر به ایجاد نمک با ترکیبات غذایی و ایجاد خطر نیستند. قوانین استفاده از امولسیفایرهای سنتزی در کشورهای مختلف متفاوت است. مهمترین این ترکیبات شامل موارد زیر هستند:

  • مونو و دی آسیل گلیسریدها و مشتقات آنها
  • استرهای قندی: این ترکیبات می توانند توسط استریفیکاسیون اسیدهای چرب با سوکروز یا لاکتوز تولید شوند. مونو و دی استرهای این ترکیبات بی بو و بی مزه و دارای HLB 7 تا 13 هستند که برای پایداری امولسیونهای روغن در آب یا پایداری برخی غذاهای پودری و خشک شده استفاده می شود. هنگامی که استریفیکاسیون در سطح ساکاروز به پنج مولکول اسید چرب افزایش یابد، خاصیت امولسیون کنندگی از دست رفته است. مواد استری شده در سطوح بالا را می توان به عنوان جایگزین چربی استفاده کرد. به دلیل اینکه این مواد جذب نمی شوند و یا اینکه اگر هضم شوند بازده بدون کالری دارند.
  • استرهای اسید چرب سوربیتان: این ترکیبات برای پایداری امولسیونهای آب در روغن استفاده می شوند. تری استرهای سوربیتان در تولید شکلات برای تاخیر در شکوفه زدن چربی استفاده می شود.
  • استرهای پلی اکسی اتیلن سوربیتان: گروههای پلی اکسی اتیلن برای افزایش آبدوستی استفاده می شود. از این ترکیبات برای پایداری امولسیونهای روغن در آب استفاده می شود.
  • پلی گلیسیرول- پلی ریسینولئات (PolyglycerolPolyricinoleate(PGPR): این ترکیب به همراه لستین در تولید شکلات استفاده می شوند. این ترکیب نقطه جریان توده شکلات مذاب را کاملا از بین می برد، اما به سختی ویسکوزیته را کاهش می دهد.
  •  استاریل-2-لاکتیلات

 جایگزین های چربی


 امروزه در کشورهای توسعه یافته به دلیل مشکلات حاصل از چاقی، تمایل به استفاده از غذاهای کم انرژی رو به افزایش است. در این میان چربی یکی از منابع مهم انرژی می باشد که تلاش می شود جایگزینهایی برای آن ایجاد کرد با این وجود چون چربی در غذا عملکردهای مختلفی را بر عهده دارد جایگزینهای موجود هر کدام بخشی از وظایف چربی را انجام می دهند. این ترکیبات خود به دو گروه تقسیم می شوند: 
الف- طبیعی (مقلدهای چربی Fat Mimetics)
ب- سنتزی (جایگزینها یا جانشینهای چربی fat substitutes, fat replacers)
 
مقلدهای چربی
 
 
1- پروتئینهای میکرو ذره شده: احساس دهانی مواد به ترکیب شیمیایی و اندازه ذرات آن ماده بستگی دارد. ذرات پروتئین با قطر بیشتر از 8 میکرومتر احساس شنی، 3-8 میکرومتر احساس پودری، 0/1-3 میکرومتر احساس خامه ای و کمتر از 0/1 میکرومتر احساس آبکی ایجاد می کند. بنابراین با میکروذره کردن کنسانتره های پروتئین در حد 0/1-3 میکرومتر می توان احساس ذوب شدن در دهان را همانند گلوبولهای چربی ایجاد کرد. کنسانترهای اوآلبومین، کازئین و پروتینهای آب پنیر تحت فشار و دماهای مختلف قرار گرفته و سپس تحت نیروی برش بالا به ذرات ریز تیدیل شده و در پایان نمونه سریعاً سرد شده تا یک خامه غلیظ ایجاد شود. این ترکیبات برای تولید محصولات لبنی مثل بستنی که تحت حرارتهای شدید قرار نمی گیرند مناسب است. در حقیقت 3 گرم از چربی می تواند با 3 گرم پروتئین متورم شده (1گرم پروتئین +2گرم آب ) جایگزین شود، 4کیلوکالری به جای 27 کیلو کالری.
2- کربوهیدراتها: یکی از ترکیبات مهم در این گروه اولیگوساکارید غیر شیرین حاصل از نشاسته ذرت (maltodextrins, DE5) است. این ترکیب کاملاً در آب داغ حل می شود و وقتی محلول حاصل سرد شود ژلی به دست می آید که بافت شبیه روغنهای خوراکی را دارد. این ترکیب به طور جزئی می تواند جایگزین چربی در محصولاتی مثل مارگارین شود که در این حالت مقدار انرژی را تا 35 درصد کاهش می دهد
 
جایگزینهای چربی سنتزی
برای تولید جایگزینهای چربی با انرژی کم از موارد زیر استفاده می شود:
-جایگزینی گلیسیرول با الکلهای دیگر
-جایگزینی اسیدهای چرب معمول با اسیدهای شاخه دار یا بلند زنجیر
-تولید باندهای استری معکوس (retrofats)
-استفاده از اتر به جای باند استری

1- کربوهیدراتهای پلی استر: برای تولید این ترکیبات کربوهیدراتهایی همانند ساکاروز با اسیدهای چرب استری می شوند. درجه استری شدن بایستی زیاد باشد چون مقدار کمی از پیوندهای استری در سیستم گوارش شکسته می شود. یکی از ترکیبات معروف این دسته Olestraاست در این ترکیب 6-8 گروه هیدروکسیل ساکاروز با اسیدهای چرب 8 تا 12 کربنه استری شده است. این ترکیب بی مزه و پایدرا حرارتی است بنابراین می توان همانند روغنهای خوراکی آن را در محصولات پختنی و سرخ شده استفاده نمود.

2- Retrofats : اینها استرهای پلی اسیدها (همانند سیتریک اسید، مالونیک اسید... ) با الکلهای بلند زنجیر هستند.

 

پایدار کننده ها و غلیظ کننده ها
Stabilizers and Thickeners
برخی از هیدروکلوئیدها به دلیل خصوصیات منحصر به فردشان برای پایداری امولسونها، سوسپانسونها، کفها یا غلیظ کردن مواد غذایی استفاده می شوند. این ترکیبات منشا طبیعی دارند البته ممکن است یکسری تغییرات شیمیایی برای بهتر شدن خصوصیات آنها انجام شود. از جمله این ترکیبات می توان به صمغ عربی، کربوکسی متیل سلولوز، کاراجینان، آگار، پکتین و نشاسته اشاره کرد. برخی از خصوصیات عمومی این ترکیبات شامل، حلالیت معنی دار در آب، افزایش ویسکوزیته و در برخی موارد ایجاد ژل است. برخی از خصوصیات ویژه این ترکیبات شامل بهبود و پایداری بافت، جلوگیری از کریستالیزاسیون (شکر و یخ)، پایداری امولسیونها و کفها، کاهش چسبندگی سطح محصولات پخته شده و کپسوله کردن ترکیبات طعمی می باشد
رنگها
پیگمنتها (pigments): ترکیبات رنگی طبیعی در بافت گیاهان و حیوانات.
رنگها (Dyes): این اصطلاح بیشتر در صنایع نساجی به کار می رود ولی در صنعت غذای آمریکا dye یک ترکیب رنگی محلول در آب است که دارای تاییدیه از FDA می باشد این ترکیبات با یک شماره FD&C مشخص می شوند. این شماره نشان می دهد که این ترکیب تایید شده برای صنایع غذایی، دارویی و آرایشی است.
Lakes: اینها رنگهایی (Dyes) هستند که روی یک جاذب تثبیت شده اند و قابلیت پخش شدن در روغن را دارند. تنها جاذب تایید شده در صنایع غذایی آلومینا است.
در جدول 1 طبقه بندی رنگهای مورد استفاده در صنایع غذایی نشان داده شده است.

سیستمهای مختلفی برای شناسایی و طبقه بندی رنگ وجود دارد که شامل:

CIE (Commission International de 1'Eclairage—International Commission on Illumination): مهمترین سیستم
Munsell
Hunter: پر کاربردترین سیتم در صنایع غذایی
Lovibond: بیشتر در صنایع روغن استفاده می شود
 
سیستم هانتر
این سیستم در صنایع غذایی کاربرد زیادی دارد. در این سیستم رنگ یک ماده غذایی با سه عدد L (سفیدی یا سیاهی)، a (قرمزی یا سبزی) و b(زردی یا آبی) نشان داده می شود.
 
بهبود دهندهای نان

براي سرعت بخشيدن به فرآيند رسيدن آرد گندم ، عوامل زنگ زدا و رساننده مواد استفاده قرار مي گيرند . بنزوئيل پراكسيد يك تركيب رنگ زدائي است و تركيبات ديگر شامل اكسيدهاي نيتروژن ، كلرين دي اكسيد، نيتروزيل كلرايد و كلرين هم رنگ زدا هستند و هم بهبود دهنده هستند . بهبود دهنده ها براي اطمينان ازاينكه خمير، يكنواخت و قوي تخمير شود مورد استفاده قرار مي گيرند و شامل عوامل اكسيد كننده ، نظير برومات پتاسيم ، يدات پتاسيم و كلسيم پراكسيد هستند . علاوه بر اينها تركيبات معدني نظير سولفات آمونيوم ، سولفات كلسيم و فسفات كلسيم نيز مورد استفاده قرار مي گيرند

 

 عوامل سفت كننده 

سديم آلومينيوم سولفات و پتاسيم آلومينيم سولفات و سولفات آلومينيم به خيارشورهايي كه از طريق تخمير توليد مي شوند جهت ايجاد تردي و سفتي اضافه مي شوند.

 

شفاف كننده

مواد كمك صافي براي افزايش ميزان شفافيت محصول استفاده مي شود. بنتونيت (خاك دياتومه) مي تواند به عنوان كمك صافي به آب ميوه اضافه شده و سپس فيلتراسيون انجام گيرد. رزينهاي پلي آميدي و كربن فعال نيز مي تواند جهت شفاف كردن آبميوه هاي كدر مورد استفاده قرار گيرند .

 

عوامل ضد كلوخه و روان ساز

 

سيليكات كلسيم به منظور جلوگيري از بهم چسبندگي ذرات پودر پخت (BakiningPowder) مورد استفاده قرار مي گيرد. اين ماده حدود 2/5 برابر وزن خود آب جذب مي كند. علاوه بر آب ، اين ماده روغن و تركيبات آلي قطبي را نيز به خود جذب مي كند. اين خصوصيات باعث مي شود تا بكارگيري آن در مخلوطهاي پودري كمپلكس و بعضي ادويه ها كه داراي اسانس هاي روغني هستند مفيد باشد. استئارات كلسيم ماده ديگري است كه به ميزان 2/5-0/5 درصد بكار مي رود. ازساير مواد افزودني اين گروه مي توان به تري كلسيم فسفات ، سيليكات منيزيم و كربنات منيزيم اشاره نمود .

 

 مواد جاذب الرطوبه

 

بعضي از تركيباتي كه داراي چندين عامل OH هستند مثل پروپلين گليكول ، گليسرول ، سوربيتول و گزيلتول مي توانند با جذب آب و ايجاد بافت خاص و نرم در بعضي از مواد غذايي از جمله شكلاتها از كريستاله شدن آنها جلوگيري نمايند.

پروپلانت ها

 

مواد غذايي كه در مقابل اكسيداسيون مقاوم نيستند و يا نسبت به فساد ميكروبي حساس هستند، در هنگام بسته بندي تحت گازهايي نظير ازت ، CO2 بسته بندي مي كنند. غذاهاي مايع را مي توان در ظروف در بسته هاي تحت فشار گازهاي فوق قرار داد. به اين مواد پروپلانت گفته مي شود. علاوه بر گازهاي فوق از N2O ، فرئون 318 ، و فرئون 115 نيز در برخي از موارد خاص استفاده مي شود.

Please publish modules in offcanvas position.